Het Geheugenhuis

Uit de Volkskrant van 4  januari 2008: “Herinneringen worden op uiteenlopende manieren opgeslagen. Het is vooral zaak de informatie goed te ordenen, want een goed geheugen is een kwestie van een opgeruimde geest.”

http://www.hartenziel.nl/artikel/de_kunst_van_het_onthouden/

Wat doet muziek in onze hersenen? In de Volkskrant van zaterdag 13 oktober 2007 een artikel over de manier waarop muziek een deel van ons brein (en onze herinneringen) triggert.

De neuroloog Oliver Sacks onderzocht de muzikale werkingskracht: ‘Muziek werkt niet op commando. Ze sluipt naar binnen.’

Dat het geheugen onbetrouwbaar is dat weten we inmiddels wel. Aan de Universiteit van Amsterdam illustreren ze dat met een aantal nieuwe tests zoals “Het Tijd Vliegt experiment”.

Deze test bestaat uit slechts vijf vragen. In de test geef je aan wanneer vijf zeer bekende gebeurtenissen plaatsvonden. Naast het dateren van de gebeurtenissen, geef je aan hoe zeker je bent van je antwoorden. Om aan de test te beginnen, kun je de volgende link volgen:

http://memory.uva.nl/testpanel/se/inloggen.html

In de NRC editie van 6 oktober 2007 schrijft Douwe Draaisma over het reminiscentie effect. Op hoge leeftijd worden mensen vergeetachtig, maar jeugdherinneringen keren juist heel levendig terug. Volgens Draaisma ligt de reminiscentiehobbel bij een leeftijd van rond de twintig jaar. In het artikel citeert Draaisma de Amerikaanse neuroloog Oliver Sacks in een terugblik op het schrijven van zijn autobiografie Oom Wolfraam: “Toen ik tegen de zestig liep, begon ik een curieus verschijnsel te ervaren - het spontaan, ongevraagd naar boven komen van vroege herinneringen, herinneringen die langer dan vijftig jaar hadden gesluimerd. En niet alleen herinneringen, maar hele geestesgesteldheden, ideeën, sferen, en de passies die daarmee geassocieerd waren - herinneringen, vooral, aan mijn jongensjaren. “

Zo moeten reminiscenties aanvoelen, ongeboden, ongezocht, en tegelijkertijd zo volledig en intact dat het lijkt alsof ze ongerept tevoorschijn zijn gekomen uit een laag die nu pas, in de ouderdom, weer ontdooit. Voor de zeer langdurige opslag in het geheugen is wel de term permastore voorgesteld, het is een metafoor die recht doet aan de beleving dat wat heel lang ontoegankelijk en roerloos lag opgesloten nu weer vrij lijkt te komen met de geuren van destijds. Het kan iemand het gevoel geven dat hij in zijn leven een cirkel heeft beschreven en nu in de ouderdom dichter bij zijn jeugd is dan toen hij veertig of vijftig was.

Het geheugen is het vermogen om informatie te bewaren voor later gebruik. In de wetenschap zijn het opslaan, het vasthouden en het terugzoeken van informatie belangrijke onderzoekthema’s. Op het festival antwoorden op vragen als: waarom herinneren we ons bijna niets van onze kinderjaren? Waarom zijn onze herinneringen niet stabiel? Enzovoorts.

Ook inzicht over het materiaal waarvan onze herinneringen zijn opgebouwd. We onthouden niet alleen teksten, maar ook afbeeldingen, geluiden en zelfs geuren en gevoelens. Het fysieke lichaam kent zelfs een eigen geheugen. Maar: hoe werkt dat lichamelijke herinneringsproces? En: hoe ‘voelen’, ‘proeven’ of ‘smaken’ herinneringen van anderen? De geur van versgebakken brood is ongetwijfeld onderdeel van ons collectief geheugen, maar hoe zit het met de geur van spekkoek of dahl?